Surat Thani Eco Tours Homepage for visitors wishing to enjoy unique experiences in and around the city of Surat Thani including the mountains, beaches, National Parks and wilelife.Wonderful Surat Thani Province...Adventure and excitement in the great outdoors South Thailand.  

 

 

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง

  


ประวัติความเป็นมา

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสงประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเมื่อ พ.ศ. 2517 มีอาณาเขตครอบคลุมท้องที่ตำบลเขาพัง ตำบลไกรสร อำเภอบ้านตาขุน และตำบลตะกุกเหนือ อำเภอคีรีรัฐนิคม จังหวัดสุราษฎร์ธานี ปัจจุบันพื้นที่ลุ่มต่ำของป่าผืนนี้ทั้งมวลกลายเป็นทะเลของอ่างเก็บน้ำเขื่อนเชี่ยวหลาน

 

ลักษณะภูมิประเทศ 

เทือกเขาสลับซับซ้อนความสูงจากระดับน้ำทะเลตั้งแต่ 100 เมตรขึ้นไป มียอดเขาวงเป็นยอดเขาสูงสุด 1,272 เมตร มีความลาดชันสูงเป็นเขาหินปูน พื้นที่เขตน้ำท่วมเขื่อนรัชประภา มีแนวน้ำท่วมไปตามลำห้วยสาขามากมายและตลอดของคลองแสงสายแม่

พื้นที่ลุ่มต่ำเคยเป็นที่อยู่อาศัยของช้าง กระทิง วัวแดง กวาง  สัตว์ป่าขนาดใหญ่มากมายและพันธุ์พืชลุ่มต่ำ ปัจจุบันเหลือยอดเขาลาดชันหน้าดินบางและเกาะน้อยใหญ่นับร้อยเกาะมีน้ำล้อมรอบ

 

ลักษณะภูมิอากาศ

 

มีฝนตกชุกระหว่างปลายเดือนเมษายน-มกราคม อุณหภูมิในช่วงระยะ 5 ปี ที่ผ่านมา 15.10-38.00 องศา ปริมาณน้ำฝน 1,741.40 มม.

ชนิดป่าและพรรณไม้ 

เป็นป่าดิบชื้น ชนิดไม้สำคัญคือ ตะเคียนทอง ตะเคียนหิน ยาง เสียดช่อ จำปา ยูง กระบาก นาคบุตร พะยอม ตะแบก สมอพิเภา กระท้อน หว้า ปาล์ม ไผ่หลายชนิด และหวาย

 
สัตว์ป่า

   มีสัตว์ขนาดใหญ่เช่นช้าง กระทิง วัวแดง กวาง เก้ง เลียงผา เสือ กระจง ลิง ค่าง กระรอก หมี หมาใน ชะมด อีเห็น นกเหงือก นกกก นกขนหิน เหยี่ยว ไก่ฟ้า นกหว้า นกยูง และนกชนิดต่างๆ

จุดเด่นที่น่าสนใจ 

   บริเวณเทือกเขาริมเขื่อนรัชประภามีภูมิประเทศสวยงามมาก ระดับน้ำสูงสุดประมาณ 98 เมตร ยอดเขาที่พ้นเหนือน้ำกลายเป็นจุดสวยของอ่างเก็บน้ำเขื่อนเชี่ยวหลานในวันนี้ แผ่นน้ำยาวไปตามคลองแสงเดิมประมาณ 60 กิโลเมตรและแผ่นน้ำเลียลามไปตามคลองสาขาของคลองแสงสายแม่กว้างใหญ่ไพศาลมีซอกซอยมากมายไปจนจรดอุทยานแห่งชาติเขาสก อ.พนม จ.สุราษฎร์ธานีและเขตรักษาสัตว์ป่าคลองนาคา จ.ระนอง และเป็นรอยต่อกับอุทยานแห่งชาติแก่งกรุงและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยันอีกด้วย โดยมีเทือกเขาหลังคาตึก เขายาว เขาแดน เขาแดนมุย เขาลัง เขาวง เป็นสันปันน้ำ

สืบ นาคะเสถียรกับป่าคลองแสง (อพยพสัตว์ป่าเขื่อนเชี่ยวหลาน)

 
   
 


   "เชี่ยวหลาน" เป็นชื่อแก่งน้ำแห่งหนึ่งในบริเวณคลองแสง ซึ่งเป็นคลองที่มีน้ำเชี่ยวมากที่สุดใน ฤดูน้ำหลากสองฟากฝั่งคลองคือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง และอุทยานแห่งชาติเขาสก ซึ่งจัดเป็นผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งของเทือกเขาตะนาวศรี อยู่บริเวณรอยต่อสามจังหวัดของภาคใต้ คือ ระนอง พังงา และสุราษฎร์ธานี บนยอดทิวเขา สูงจากระดับน้ำทะเล ปานกลางประมาณ 1,000 เมตร ซึ่งบัดนี้พื้นที่ป่าดงดิบแสนๆห้าหมื่นไร่ได้จมอยู่ใต้น้ำลึกเกือบ 100 เมตร กลายเป็นทะเลสาบขนาดใหญ่  คลองแสงที่เคยมีแก่งหลายแห่งไหลตามธรรมชาติถูกปิดกั้น ทำให้น้ำไหลเอ่อสองฝั่งตามร่องเทือกเขายาวประมาณ 60 กิโลเมตร

        นับตั้งแต่เริ่มมี การกักเก็บน้ำเมื่อวันที่ 3 เมษายน 2529 ระดับน้ำที่สูงขึ้นอย่างรวดเร็วได้ไหลบ่าท่วมป่าใหญ่จมหายไป ส่วนที่เป็นเนินเขาและภูเขาก็ถูกตัดขาด แบ่งแยกเป็นเกาะเล็กเกาะน้อยมากมายถึง 162 เกาะ สัตว์ป่านานาชนิด ที่อาศัยอยู่บริเวณนั้นต้องได้รับ ผลกระทบ เนื่องจากแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยถูกน้ำท่วมฉับพลัน มีสัตว์ป่าจำนวนมากที่อพยพ หนีน้ำไม่ทันก็ต้องตายไปเป็นจำนวนมากไม่น้อยกว่า 338 ชนิด ในจำนวนนี้มี สัตว์ที่ใกล้จะสูญพันธุ์หลายชนิด เช่น ช้าง กระทิง วัวแดง สมเสร็จ เสือลายเมฆ เลียงผา ไก่ฟ้าหน้าเขียว นกหว้า และกบทูต สัตว์ที่ติดอยู่บนเกาะ ไม่อาจช่วยเหลือตัวเองได้ต้องพากันจมน้ำหรืออดอาหารตายอย่างทรมานในที่สุด

    สัตว์ที่หนีน้ำได้ไปยังพื้นที่ใหม่ก็ผจญกับเจ้าถิ่นคงไม่รอด ส่วนหนึ่งเปอร์เซ็นต์ที่ช่วยได้พามาอนุบาลที่สถานพักฟื้นเขาท่าเพชรก็เครียดตายหมดในเวลาต่อมา
 

    สืบได้ผลิตงานวิจัยเกี่ยวกับสัตว์ป่าออกมามากมายตั้งแต่การสำรวจติดตามชนิดและพฤติกรรม การทำรังของนก สำรวจแหล่งอาศัยของกวางผา ค้นหาและศึกษาพฤติกรรม ของเลียงผา มาจนถึงการสำรวจศึกษา สภาพทางนิเวศของป่าห้วยขาแข้งและทุ่งใหญ่ฯ งานวิจัย เหล่านี้ ทำให้เขาเริ่มผูกพัน กับสัตว์ป่าอย่างจริงจัง

    ต่อมา พ.ศ.2529 สืบได้รับมอบหมาย ปฏิบัติงานในหน้าที่ หัวหน้าโครงการอพยพสัตว์ป่าตกค้าง ในพื้นที่อ่างเก็บน้ำ เขื่อนรัชประภา(เชี่ยวหลาน) จังหวัด สุราษฏร์ธานี ให้เข้าไปช่วยเหลืออพยพสัตว์ป่าที่ตกค้างในอ่างเก็บน้ำ ซึ่งเกิดจากการสร้างเขื่อนเชี่ยวหลาน  สืบได้ทุ่มเทเวลาให้กับการกู้ชีวิตสัตว์ป่าที่หนีภัยน้ำท่วมโดยไม่ได้นึกถึง ความปลอดภัยของตนเองเลย จากการทำงานชิ้นดังกล่าวสืบ นาคะเสถียรเริ่มเข้าใจ ปัญหาทั้งหมดอย่างถ่องแท้ เขาตระหนักว่าลำพังงาน วิชาการเพียงอย่างเดียว ย่อมไม่อาจหยุดยั้งกระแสการทำลายป่าและสัตว์ป่าอันเป็นปัญหาระดับชาติได้ ดังนั้นเมื่อมีกรณี รัฐบาลจะสร้างเขื่อนน้ำโจน ในบริเวณทุ่งใหญ่ฯ สืบจึงโถมตัวเข้าคัดค้านเต็มที่

    สืบรีบเร่งทำรายงานผลการอพยพสัตว์ป่าจากเขื่อนเชี่ยวหลาน เพื่อบอกทุกคนให้รู้ว่าการช่วยเหลือสัตว์ป่าที่ถูกทำลายถิ่นที่อยู่เดิมนั้น เป็นเรื่องที่เกือบจะไร้ผลโดยสิ้นเชิง  เขื่อนใหญ่ได้ทำลายล้างเผ่าพันธุ์ห่วงโซ่แหล่งอาหาร ตลอดจนที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าอย่างรุนแรงและกว้างขวาง ความช่วยเหลือจากมนุษย์ไม่สามารถชดเชยสิ่งที่สูญเสียไปได้

มูลนิธิสืบ นาคะเสถียร


VDO สืบ นาคเสถียร อพยพสัตว์ป่า

 

ตามรอยกระซู่ แรตสองนอแห่งเทือกเขาสก
การช่วยเหลือสัตว์ป่าตกค้างเขื่อนเชี่ยวหลาน

เบื้องหลังการทำไม้เขื่อนเชี่ยวหลาน
การพบนกกระสาคอขาวปากแดงที่ป่าคลองแสง

บทสัมภาษณ์สืบครั้งสุดท้าย